Nacalculatie in de bouw: zo weet je of een klus uit kon
De klus is klaar, de factuur is de deur uit en de klant is tevreden. Op vrijdag vraag je je af: hebben we hier eigenlijk iets aan verdiend? Niemand weet het precies. De uren staan op een stapel bonnen, het materiaal zit in drie facturen van de groothandel en het meerwerk staat in een appje.
Pas bij de jaarcijfers zie je dat de marge lager is dan je dacht. Welke klussen dat veroorzaakten, zie je daar niet. Dat is waar een nacalculatie voor is. In dit artikel lees je wat het is, wat je ervoor nodig hebt, hoe je hem stap voor stap maakt en waar het verschil meestal zit.
Wat is nacalculatie, en wat is het verschil met voorcalculatie?
De voorcalculatie maak je voor de klus: hoeveel uren, hoeveel materiaal, wat besteed je uit. Daar komt je offerte uit. De nacalculatie maak je na de klus, of tijdens: wat heeft het werkelijk gekost? Het verschil tussen die twee laat zien of je goed hebt gerekend en waar het geld bleef.
| Voorcalculatie | Nacalculatie | |
|---|---|---|
| Wanneer | Voor de offerte | Tijdens en na de klus |
| Uren | Geschat, per post | Werkelijk geboekt, per post |
| Materiaal | Uit je prijslijst of de offerte van de groothandel | Uit de inkoopfacturen en de werkbonnen |
| Doel | Een prijs voor de klant | Weten of de prijs klopte en wat je volgende keer anders doet |
Let op: het woord nacalculatie wordt ook gebruikt voor factureren op basis van werkelijke uren en materiaal, oftewel regie. Dat is iets anders. In dit artikel gaat het over nacalculatie als controle: kon de klus uit?
Waarom doen zo weinig kleine bedrijven het?
In een druk bedrijf schiet de nacalculatie er makkelijk bij in, of gebeurt hij alleen bij de grote klussen. Niet omdat het moeilijk is, maar omdat de gegevens niet bij elkaar staan:
- Uren worden achteraf gepuzzeld. Aan het eind van de maand uitzoeken wie waar stond. Dan klopt het op de loonstrook, maar niet per klus.
- Uren staan op het verkeerde project. De monteur deed 's ochtends twee klussen en schreef alles op de eerste.
- Materiaal hangt niet aan de klus. De factuur van de groothandel komt binnen op het bedrijf, niet op het project. Een tweede rit voor een vergeten onderdeel ziet niemand terug.
- Meerwerk loopt door de begroting heen. Extra werk dat niet apart staat, maakt elke vergelijking met de offerte onbetrouwbaar.
Daardoor kost een nacalculatie een middag zoeken, en die middag is er nooit. Het rekenen zelf is in een paar minuten gedaan.
Wat heb je nodig voor een nacalculatie?
Mist er één, dan wordt de uitkomst een gok.
- De begroting per post. Niet alleen het totaal van de offerte, maar uren en materiaal per onderdeel: aanleg, groepenkast, montage, reistijd. Alleen dan zie je waar het verschil zit.
- Uren per dag per project. Ingevuld door de monteur op de dag zelf, met reistijd apart. Uren die op vrijdag uit het hoofd worden ingevuld, zijn rond gemaakt. Hoe je dat opzet, lees je in urenregistratie in de bouw.
- Materiaal per project. Inkoopfacturen met een projectnummer, plus wat uit de bus of het magazijn kwam en op de werkbon staat.
- Onderaanneming en huur. Steiger, hoogwerker, een collega die de boringen deed.
- Meerwerk en minderwerk apart. Wat erbij kwam, met de uren en het materiaal die erbij horen, en wat er is gefactureerd.
- Je kostprijs per uur. Wat een uur van een monteur je echt kost, niet je verkooptarief.
Die kostprijs is voor veel bedrijven het lastigste punt. Niet elk betaald uur is een uur dat je bij een klant in rekening brengt: denk aan de werkplaats, opleiding en ziekte. De KvK legt in hoe je je uurtarief berekent uit dat je tarief je kosten moet dekken over de uren die je echt kunt declareren. Je boekhouder kan je kostprijs per uur voor jullie situatie uitrekenen.
Nacalculatie maken: stap voor stap
- Zet de begroting per post in een lijst. Uren, materiaal en uitbesteed werk, zoals ze in je calculatie stonden.
- Tel de werkelijke uren per post op. Uit de werkbonnen of de urenregistratie, inclusief reistijd. Uren maal je kostprijs per uur.
- Tel het werkelijke materiaal op. Inkoopfacturen op dit project, plus materiaal uit voorraad.
- Haal het meerwerk eruit. Zet het in een eigen regel met de kosten en wat je ervoor hebt gefactureerd. Anders lijkt een klus duurder dan hij was.
- Zet begroot en werkelijk naast elkaar. Per post het verschil in uren en in euro's.
- Schrijf bij elk groot verschil één zin waarom. "Twee keer terug voor ontbrekend materiaal" is waardevoller dan het getal zelf.
- Pas je normen aan. Kost een post bij drie klussen achter elkaar meer dan begroot, dan klopt je norm niet. Zet hem in je calculatie bij.
Rekenvoorbeeld: elektra in een woning
Een verzonnen, maar herkenbare klus: de elektrische installatie in een woning vernieuwen voor een aanneemsom van 6.000 euro exclusief btw. De kostprijs van een monteur is in dit voorbeeld 45 euro per uur.
| Post | Begroot | Werkelijk | Verschil |
|---|---|---|---|
| Aanleg leidingen en dozen | 30 uur | 34 uur | +4 uur |
| Groepenkast | 6 uur | 6 uur | 0 |
| Reistijd en wachten | 4 uur | 12 uur | +8 uur |
| Uren totaal | 40 uur | 52 uur | +12 uur |
| Materiaal | 2.200 euro | 2.450 euro | +250 euro |
Rekenvoorbeeld. Begroot: 40 uur maal 45 euro is 1.800 euro, plus 2.200 euro materiaal is 4.000 euro kosten. Bij een aanneemsom van 6.000 euro blijft er 2.000 euro over.
Werkelijk: 52 uur maal 45 euro is 2.340 euro, plus 2.450 euro materiaal is 4.790 euro kosten. Er blijft 1.210 euro over. Dat is 790 euro minder dan gedacht: 12 uur maal 45 euro is 540 euro aan uren, plus 250 euro aan materiaal.
Het interessante zit in de tabel, niet in het totaal. Het aanleggen liep 4 uur uit, dat valt binnen wat je mag verwachten. Maar reistijd en wachten kostten drie keer zoveel als begroot. Als dat komt doordat de monteur twee keer naar de groothandel moest, ligt de oplossing in de werkvoorbereiding, niet in een hogere prijs.
Waar zit het verschil meestal?
Zie je een groot verschil, kijk dan eerst hier:
- Ritten en wachten. Vergeten materiaal, een klant die niet thuis is, een andere ploeg die nog niet klaar is. Dit staat zelden in de begroting.
- Meerwerk dat niet is gefactureerd. De monteur deed het, maar het kwam nooit op de factuur. In de nacalculatie zie je het als uitloop. Hoe je dat voorkomt, lees je in meerwerk factureren zonder discussie.
- Uren tegen het verkeerde tarief. Overuren of weekenduren die als gewone uren zijn gefactureerd.
- Materiaal dat niet in de offerte stond. Kleinmateriaal, bevestiging, een duurdere variant omdat de standaard niet leverbaar was.
- Een norm die al jaren niet klopt. Als een post bij elke klus uitloopt, is dat geen pech maar een calculatiefout.
En soms is de uitkomst dat je gewoon goed hebt gerekend. Dat is ook waardevol: dan weet je dat je bij dit soort klussen niet scherper hoeft te zijn dan nodig.
Nacalculatie tijdens de klus, niet alleen achteraf
Een nacalculatie na de oplevering leert je iets voor de volgende klus. Maar voor de klus waar je nu mee bezig bent, is het dan te laat. Kijk daarom ook tijdens het werk naar de uren tegenover de begroting. Staat de teller halverwege de klus al op 80 procent van de begrote uren, dan kun je nog bijsturen, of met de klant praten over meerwerk.
Dat werkt alleen als de uren elke dag binnenkomen en op het juiste project staan. Daar begint het altijd: bij de werkbon en de urenregistratie op de bouwplaats. Als die werkbon ook de basis voor je factuur is, heb je het maar één keer hoeven invullen. Hoe dat loopt, lees je in van werkbon naar factuur zonder overtypen.
Uit de praktijk. Bij VBT Lifting, een liftmontagebedrijf met monteurs op locatie, werden uren, verlof en verzuim met de hand bijgehouden. Voor de factuur haalde iemand alles er weer uit en typte het over.
Nu vult de monteur per dag zijn uren, reistijd en kilometers in. Kantoor keurt de week goed en de factuur komt er kant en klaar uit, met weekendtarief en kilometers. Volgens de klant scheelt dat ongeveer 10 tot 12 uur per week. Het is gebouwd voor de facturatie, maar het zijn precies de gegevens die je voor een nacalculatie nodig hebt. Meer over dit traject lees je bij de case van VBT Lifting.
Is Excel genoeg voor een nacalculatie?
Eerlijk antwoord: voor het rekenen wel. Een tabel met begroot, werkelijk en verschil per post is in een spreadsheet zo gemaakt. Doe je een handvol klussen per maand en staan de uren netjes per project, dan heb je niets anders nodig.
Het wordt lastig als je de gegevens bij elkaar moet zoeken. Dan is Excel niet het probleem, maar het overtypen ervoor. Veel boekhoud en projectpakketten hebben een module voor projectadministratie die uren en inkoop per project bijhoudt. Gebruik je die al, kijk dan eerst of je die goed vult voordat je iets nieuws neemt. Werkt het niet omdat de uren en bonnen van de bouwplaats er niet vanzelf in komen, dan is dat het soort stap dat wij bouwen en koppelen aan wat jullie al gebruiken. Zie wat we bouwen.
Veelgestelde vragen
Bij welke klussen doe je een nacalculatie?
Begin bij de klussen waar je het meeste van leert: grotere klussen op aanneemsom en klussen die vaak terugkomen, zoals een groepenkast of een warmtepomp. Bij kleine regieklussen factureer je de werkelijke uren al, dus daar is het minder nodig.
Hoe vaak moet je nacalculeren?
Na elke klus van enige omvang, liefst binnen een week na oplevering. Dan weet iedereen nog waarom iets uitliep. Bij langere klussen is een tussenstand per week of per fase handiger dan één nacalculatie aan het eind.
Tel je reistijd mee in de nacalculatie?
Ja, als een aparte post. Reistijd kost je geld, ook als je hem niet apart factureert. Door hem apart te zetten zie je of hij in je prijs zat, en of er extra ritten waren die je met betere voorbereiding had kunnen voorkomen.
Wat is het verschil tussen nacalculatie en regie?
Bij regie factureer je de werkelijke uren en het materiaal, zonder vaste prijs vooraf. Dat wordt ook wel factureren op nacalculatie genoemd. Een nacalculatie als controle maak je juist bij een vaste prijs, om te zien of die prijs klopte. Bij regie is hij ook nuttig: dan kijk je of je uren en materiaal wel volledig hebt gefactureerd.
Roïn Dalstra
Bouwt de systemen bij ScaleOS
Weten jullie welke klussen uit konden?
Reken op de homepage uit wat het overtypen en puzzelen met uren jullie per jaar kost, of plan een intake van een uur. Daarna weten jullie waar de tijd heen gaat, ook als we niet gaan samenwerken.
Lees ook
-
Offerte opvolgen in de bouw: wanneer, hoe en voorbeeldmails
Offerte opvolgen als installateur of aannemer: wanneer je belt en mailt, vier voorbeeldmails om over te nemen en hoe je bijhoudt wat er nog openstaat.
-
Werkbon koppelen aan Exact Online: wat kan en wat niet
Werkbon en Exact Online koppelen: wat Exact zelf doet, wat er in een koppeling overgaat en vijf vragen die je vooraf aan de leverancier stelt.
-
Werkbon app koppelen aan SnelStart: wat kan en wat niet
Werkbon app en SnelStart koppelen: welke pakketten koppelen, wat er wel en niet overgaat en vijf vragen die je vooraf stelt aan de leverancier.